Kiedy warto rozważyć diagnozę
- Trudno Ci utrzymać uwagę na nudnych zadaniach, a jednocześnie potrafisz „wsiąknąć” w coś na wiele godzin.
- Odkładasz rzeczy do ostatniej chwili, mimo że naprawdę chcesz inaczej.
- Gubisz przedmioty, terminy i wątki rozmów.
- Czujesz wewnętrzny niepokój, trudno Ci odpocząć i „nic nie robić”.
- Działasz impulsywnie – przerywasz innym, podejmujesz decyzje pod wpływem chwili.
- Masz poczucie, że wkładasz w codzienne funkcjonowanie więcej wysiłku niż inni.
ADHD nie „pojawia się” w dorosłości – objawy są obecne od dzieciństwa, choć bywają przez lata maskowane wysiłkiem, inteligencją lub dobrze zorganizowanym otoczeniem. Często wychodzą na pierwszy plan dopiero przy większych wymaganiach: nowej pracy, awansie, dziecku.
Czym jest DIVA-5
DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults) to ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny do oceny ADHD u dorosłych, oparty na kryteriach klasyfikacjiDSM-5. Systematycznie przechodzimy przez kryteria dotyczącedeficytu uwagi oraz nadruchliwości i impulsywności – osobno dla okresu dzieciństwa i dla dorosłości.
Dla każdego kryterium pytam o konkretne przykłady z życia, a nie tylko o ogólne wrażenia. Wywiad obejmuje też to, jak objawy wpływają na różne obszary: pracę lub naukę, relacje, życie rodzinne, czas wolny i poczucie własnej wartości. Dzięki temu wynik nie opiera się na jednym kwestionariuszu „z internetu”, tylko na uporządkowanym obrazie całego życia.
Jak przebiega badanie
- Wywiad DIVA-5 (ok. 120 min). Rozmowa o Twojej historii, objawach w dzieciństwie i obecnie oraz ich wpływie na codzienne funkcjonowanie.
- Perspektywa bliskiej osoby. Jeśli to możliwe – informacje od partnera, rodzica lub rodzeństwa.
- Kwestionariusze. Uzupełniające narzędzia przesiewowe, które pomagają uchwycić nasilenie objawów.
- Omówienie wyników i raport. Wyjaśniam, co pokazało badanie, odpowiadam na pytania i przekazuję pisemny raport z rekomendacjami.
Jak się przygotować
- Jeśli masz – przynieś świadectwa szkolne (zwłaszcza z opisowymi ocenami z klas 1–3) lub inne dokumenty z dzieciństwa.
- Zapytaj bliską osobę, czy może wziąć udział w części wywiadu lub podzielić się swoimi obserwacjami.
- Zanotuj sytuacje z pracy i domu, w których trudności są najbardziej widoczne.
- Przyjdź wyspana lub wyspany – to długa, ale spokojna rozmowa.
Co dalej po diagnozie
Niezależnie od wyniku dostajesz jasność i konkretny plan: strategie radzenia sobie w pracy i domu, wskazówki dotyczące dalszej pomocy, a w razie potrzeby – rekomendację konsultacji psychiatrycznej. Diagnoza ADHD to diagnoza psychologiczna: o ewentualnym leczeniu farmakologicznym decyduje lekarz psychiatra.